Հայաստանում և արտերկրում զինհաշմանդամների բժշկական ծախսերը պետք է հոգա պետությունը․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

«Փաստը» պարբերաբար անդրադառնում է ամենատարբեր ոլորտների իրավական կարգավորումներին՝ վստահ լինելով, որ միայն իրազեկ քաղաքացին կարող է պաշտպանված լինել: Այս անգամ իրավաբան Սյուզաննա Չիլինգարյանի հետ զրույցում, ընդառաջելով նաև մեր ընթերցողների խնդրանքին, անդրադարձել ենք զինհաշմանդամների իրավունքներին:

Չիլինգարյանը նշում է՝ զինվորական ծառայության ընթացքում ծառայողական պարտականությունները կատարելիս և ՀՀ պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների ձեռք բերած հիվանդությունների, ստացած վնասվածքների և խեղումների պատճառական կապի վերաբերյալ որոշումներն ընդունվում են ՊՆ կենտրոնական ռազմաբժշկական հանձնաժողովի կողմից: «ՀՀ Սահմանադրությամբ և օրենսդրությամբ սահմանված զինծառայողների իրավունքներն ու պարտականությունները ենթակա չեն սահմանափակման որևէ մեկի կողմից: Պետությունը պատասխանատվություն է կրում զինծառայողների իրավունքների պաշտպանության համար և զինծառայողների սոցիալական ու իրավական պաշտպանության գլխավոր երաշխավորն է: Արցախյան վերջին պատերազմի ընթացքում վնասվածք ստացած անձինք, որոնք ունեն հաշմանդամության համար հիմք հանդիսացող ակնհայտ խնդիրներ, հիմնականում՝ վերին և ստորին վերջույթների ամպուտացիա կամ օրգանիզմի կառուցվածքային անդառնալի այլ խախտումներ, ֆունկցիոնալ արտահայտված կամ խիստ արտահայտված խանգարումներ, արդեն իսկ ենթարկվում են բժշկասոցիալական փորձաքննության։ Ցավոք, 44-օրյա պատերազմի ընթացքում վնասվածք ստացած զինապարտների և զինծառայողների, նրանց հավասարեցված անձանց, պահեստազորում հաշվառված քաղաքացիների, կամավորականների, քաղաքացիական անձանց թվի վերաբերյալ հստակ տվյալներ դեռևս չկան: Հստակ է մեկ բան՝ պատերազմի այն մասնակիցները, որոնք վնասվածքի արդյունքում ունեն պրոթեզավորման կարիք, նրանց համար պետք է իրականացվի միջազգային չափանիշներին համապատասխան ֆունկցիոնալ պրոթեզավորում, որի ծախսը պետք է հոգա պետությունը»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Չիլինգարյանը:

Ընդգծում է՝ զինծառայողների իրավունքների ապահովումը և պահպանումը դրված է տարածքային կառավարման մարմինների, զինվորական կառավարման մարմինների, հրամանատարների (պետերի) և իրավապահ մարմինների վրա: Բացի դա, օրենսդրությամբ սահմանված կարգով նրանք ենթակա են պատասխանատվության, եթե մեղավոր են զինծառայողների օրինական շահերի և իրավունքների իրականացման ուղղությամբ իրենց պարտականությունները չկատարելու դեպքում: Իրավաբանը տեղեկացնում է՝ քաղաքացիական և զինվորական, այդ թվում՝ Արցախի քաղաքացիների դեպքում, անձանց հաշմանդամության սահմանման նպատակով բժշկասոցիալական փորձաքննություններն (վերափորձաքննությունները) իրականացվում են կառավարության 2006 թ.-ի մարտի 2-ի N 276-Ն որոշմամբ հաստատված կարգով։ «Կարգի 9-րդ կետի համաձայն՝ անձը բժշկասոցիալական փորձաքննության է ուղեգրվում հիվանդության, վնասվածքի հետևանքով օրգանիզմի ֆունկցիաների կայուն խանգարման առկայության դեպքում համապատասխան բուժում կամ սպասարկում իրականացրած բժշկական կազմակերպության կողմից անհրաժեշտ ախտորոշիչ, բուժական և վերականգնողական միջոցառումների իրականացումից հետո, տևական բուժում պահանջող հիվանդությունների ժամանակ, նաև բուժման ընթացքում, սակայն ոչ վաղ, քան բուժման սկզբից 3 ամիս հետո: Բացառություն են կազմում առողջապահության, աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարների հաստատած՝ վերականգնման հեռանկարի բացակայություն ունեցող հիվանդությունների, այդ թվում նաև անդամահատումների դեպքերը: Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը փաստում է, որ ուղեգրի առկայության դեպքում բժշկասոցիալական փորձաքննության ենթարկվելու նպատակով անձն առձեռն, փոստային, էլեկտրոնային եղանակով, ինչպես նաև հեռախոսազանգով դիմում է իր բնակության կամ փաստացի վայրը սպասարկող ԲՍՓ բաժին: Դիմումի հետ ներկայացնում է առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթերը»,-նշում է մեր զրուցակիցը: