Մեծ հարված Բաքվին. Ալիևի «ոտքը» կապեցին բանակցային սեղանից
ՀասարակությունHayeli.am-ը գրում է.
ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի աշխատանքը շարունակվում է, TACC գործակալությանը տված հարցազրույցում երեկ հայտարարել է Ռուսաստանի փոխարտգործնախարար Անդրեյ Ռուդենկոն։ «Շփումները շարունակվում են, թեև դրանք այդքան էլ հրապարակային բնույթ չեն կրում», - նշել է դիվանագետը։ Նրա խոսքով` համանախագահներն առաջիկա օրերին Նյու Յորքում նախատեսում են բանակցություններ անցկացնել Հայաստանի և Ադրբեջանի դիվանագիտական գերատեսչությունների ղեկավարների հետ։ «Եթե [ այդ բանակցությունները] կայանան, ապա դա լավ ցուցիչ կդառնա առ այն, որ երկու երկրների միջև հարաբերությունների կարգավորումը գործնական տեսք է ստանում։ Մենք շարունակում ենք Մինսկի խումբը ընկալել որպես խաղաղ գործընթացում առաջընթաց ապահովելու կարևոր մի գործիք», - նշել է Ռուդենկոն։
Այսպես, Ադրբեջանին բանակցությունների սեղանի շուրջ բերելու հարցում հստակ քայլեր են արվում, ինչը, խոստովանենք, չի կարող հունից չհանել Ալիևին, որը պատերազմի ավարտից մեկ տարի անց կրկին ստիպված է Հայաստանի հետ բանակցել:
Սա լուրջ դիվանագիտական քայլ է, եթե ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի հաջողվի օրակարգ ձևավորել և հետևողական առաջ տանել այդ օրակարգը:
Առհասարակ, Ղարաբաղյան հակամարտության թեման Նյու Յորքում մեկնարկած ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 76-րդ նստաշրջանի մասնակիցների հանդիպումների օրակարգում է։ Հայաստանից, հիշեցնենք, որ նստաշրջանին մասնակցում է արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը։ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ Միացյալ Նահանգների պաշտոնյաները ղարաբաղյան հարցը քննարկել են Թուրքիայի, Ադրբեջանի պաշտոնյաների հետ։
Միացյալ Նահանգների պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը խնդրին անդրադարձել է Թուրքիայի արտգործնախարար Մևլութ Չավուշօղլուի հետ հանդիպման ընթացքում։ Ինչպես փոխանցել է Պետքարտուղարության բարձրաստիճան ներկայացուցիչը, «երկու պաշտոնյաները համեմատաբար երկար զրույց ունեցան Կովկասի` Հայաստանի, Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի մասին»։ «Պետքարտուղարը հստակ հասկացնել է տվել Թուրքիային, որ Միացյալ Նահանգները պատրաստ է օգտակար լինել», - ասվում է Պետքարտուղարության պաշտոնական կայքէջում տեղադրված հաղորդագրությունում։ Հակամարտության թեման անցած գիշեր էլ ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Վիկտորիա Նուլանդն է քննարկել Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովի հետ։
Իսկ Թբիլիսիում քննարկում են Հայաստանի և Թուրքիայի միջև Վրաստանի հնարավոր միջնորդությունը: «Անհամբեր սպասում ենք առաջընթացի, այդ թվում` Մինսկի խմբի համանախագահների մեխանիզմների միջոցով՝ տարածաշրջանում կայունությանն ու խաղաղությանը նպաստելու, գերիների ազատ արձակման, ականազերծման և քաղաքական հաշտեցման համար», - Բայրամովի հետ քննարկումից հետո Թվիթերում գրել է ամերիկյան դիվանագիտության ղեկավարի տեղակալը։
Ադրբեջանական կողմն իր հերթին հանդիպման մասին նշում է, որ բարձրաստիճան դիվանագետները քննարկել են Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ անցած նոյեմբերին Մոսկվայի միջնորդությամբ ձեռք բերված պայմանավորվածությունների կատարման ընթացքը: «Ադրբեջանը կառուցողական քայլերի է դիմում այդ ուղղությամբ, սակայն հայկական կողմից պատասխան քայլեր չկան», - դիմելով Նուլանդին` հայտարարել է Բայրամովը։ 44-օրյա պատերազմից հետո Բաքվի և Երևանի կողմից ստորագրված համաձայնագրի կազմմանը որևէ կերպ չմասնակցած Վաշինգտոնը անցած նոյեմբերից ի վեր խոսում է հակամարտության կարգավորման միջնորդ հանդիսացող Մինսկի խմբի աշխատանքը վերականգնելու մասին, ինչին Բաքուն ընդդիմանում է։
Ամերիկացի պաշտոնյաներն այս օրերին հայ և ադրբեջանցի գործընկերներին միևնույն առաջարկն են անում: Ամերիկյան պետքարտուղարության կայքէջում տեղադրված հաղորդագրության համաձայն` ամերիկացի պաշտոնյան լրագրողներին հայտնել է, թե ամերիկացի պաշտոնյաներն այս օրերին հայ և ադրբեջանցի գործընկերներին միևնույն առաջարկն են անում, սակայն թե ինչ առաջարկի մասին է խոսքը, չի հստակեցվում։ Պետքարտուղարության ներկայացուցիչը հիշեցրել է, որ Վաշինգտոնն արդեն մասնակցել է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև ականազերծման մի քանի քարտեզների, ինչպես նաև հայ գերիների փոխանակումներին։ «Այժմ հարց է ծագում՝ արդյոք հնարավո՞ր է Միացյալ Նահանգների, Մինսկի խմբի մյուս երկրների ու Թուրքիայի աջակցությամբ ավելին անել` նպաստելու երկու երկրների միջև լարվածության թուլացմանը ինչպես սահմանին, այնպես էլ ձերբակալվածների, ականների հարցում, ինչը թույլ կտա շարունակել խաղաղության և հաշտեցման ճանապարհը»,- ասել է ամերիկյան պետքարտուղարության պաշտոնյան։
Ի դեպ, Նյու Յորքում նախօրեին հանդիպել են Թուրքիայի նախագահն ու Վրաստանի վարչապետը։ Ըստ պաշտոնական Թբիլիսիի տարածած հաղորդագրության` Ռեջեփ Էրդողանն ու Իրակլի Ղարիբաշվիլին խոսել են ականապատման քարտեզների դիմաց Ադրբեջանի կողմից 15 հայ ռազմագերիների՝ Վրաստանի կառավարության միջնորդությամբ իրականացված վերադարձի մասին։ «Ղարիբաշվիլին և Էրդողանն ընդգծել են, որ այդ փոխանակումը հարևանների միջև համագործակցության լավ հիմք է հանդիսանում», - նշված է մամուլի հաղորդագրության մեջ։ «Վրաստանի կարևորագույն խնդիրը տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության պահպանումն է։ Մեր երկիրը պատրաստ է իր խաղաղապահ գործառույթները կատարել՝ հանուն կովկասյան տարածաշրջանում երկարաժամկետ խաղաղության և կայունության հաստատման», - Էրդողանի հետ հանդիպմանը հայտարարել է Վրաստանի վարչապետը, ով, ի դեպ, անցած շաբաթ անձամբ էր փոխանցել հայաստանցի պաշտոնակցի՝ Ռեջեփ Էրդողանի հետ հանդիպելու առաջարկը։
Իսկ Բաքուն արդեն նյարդային է ստեղծված մթնոլորտում. Ողջ միջազգային հանրությունը ստիպում է Բաքվին բանակցել, ռազմագերիներին բաց թողնել:
Ու այս վիճակում Բաքուն հերթական մեղադրանքներն է հնչեցնում հայկական կողմի հասցեին, կոչ անում միջազգային հանրությանը ճնշում գործադրել Հայաստանի վրա։ ՎՈւԱՄ դաշինքի անդամ պետությունների` Վրաստանի, Ուկրաինայի, Ադրբեջանի և Մոլդովայի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների ղեկավարների մասնակցությամբ նախօրեին Նյու Յորքում տեղի ունեցած նիստին ելույթ ունենալով՝ Ադրբեջանի ԱԳ նախարարը հայտարարել է․ - «Միջազգային հանրությունը պետք է ճնշում գործադրի Հայաստանի վրա, որպեսզի [Հայաստանը] հրաժարվի իր ռևանշիստական մոտեցումներից և փոխարենը օգտվի կայուն խաղաղության և զարգացման համար հնարավորությունից»:
«Եռակողմ հայտարարությունների ամբողջությամբ իրականացումը չունի այլընտրանք, և Բաքուն, Երևանն ու Մոսկվան արդեն աշխատանքներ են սկսել տարածաշրջանում տրանսպորտային հաղորդակցությունների բացման համար կոնկրետ ուղղություններով», - նաև ասել է Ջեյհուն Բայրամովը։ Ադրբեջանցի պաշտոնյայի կարծիքով՝ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների վերագործարկումը «նշանակալիորեն կարագացնի Հայաստանի և Ադրբեջանի տարածքով առևտուրն ու տրանսպորտային փոխադրումները, ինչը շահույթ կապահովի թե՛ այդ երկրների, թե՛ նրանց գործընկերների համար՝ դառնալով կարևոր գործոն, և դրական դեր կխաղա տարածաշրջանում կայունության և խաղաղության պայմանների ստեղծման համար»։
Մետաքսյա Շալունց
