Արտաքին ցուցադրությո՞ւն, թե ընտրական հաշվարկ․ երևանյան գագաթնաժողովի քաղաքական գինը

Խորհրդարանական ընտրություններին մնացել է սակավ ժամանակ, և ներքաղաքական պայքարը աստիճանաբար տեղափոխվում է ոչ միայն ներքին, այլև արտաքին հարթություն։ Գործող իշխանությունը, ըստ մի շարք գնահատականների, փորձում է առավելագույնս օգտագործել միջազգային գործոնները՝ հանրային ընկալումների վրա ազդելու և սեփական դիրքերը ամրապնդելու նպատակով։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ ուշադրություն է գրավում Երևանում մայիսի սկզբին նախատեսված բարձր մակարդակի գագաթնաժողովը, որը քաղաքական առումով կարող է դառնալ ոչ միայն դիվանագիտական, այլև ներքին օգտագործման գործիք։

Միջոցառման անցկացմանը հաշված օրեր են մնացել, սակայն որքան մոտենում է ժամկետը, այնքան ավելի ակնհայտ են դառնում անորոշությունները։ Մասնավորապես՝ դեռևս բաց է մնում հարցը, թե արդյոք Եվրոպական բոլոր երկրները լիարժեք մասնակցություն կունենան, և ինչ մակարդակով կներկայացվեն։ Փորձագիտական շրջանակներում տարածված է այն կարծիքը, որ նման միջոցառման կազմակերպումը ընտրություններից անմիջապես առաջ կարող է ուղղակի ազդեցություն ունենալ ընտրական տրամադրությունների վրա՝ ձևավորելով արտաքին աջակցություն ստացած իշխանության պատկեր։

Միևնույն ժամանակ, արտաքին հենարանների վրա չափազանց մեծ հույսեր կապելու փորձը Հայաստանի քաղաքական պատմության մեջ արդեն ունեցել է հակասական հետևանքներ։ Այսօր էլ, երբ երկրի ներսում նկատվում են լարվածության և հակասությունների աճ, նման մոտեցումը կարող է ոչ թե ամրապնդել դիրքերը, այլ խորացնել վստահության ճգնաժամը։ Վերջին ամիսներին արձանագրված զարգացումները, ներառյալ իշխանության կողմից կիրառվող կոշտ մեթոդները, արդեն իսկ ուշադրության կենտրոնում են հայտնվել միջազգային գործընկերների մոտ և որոշակի մտահոգություններ են առաջացրել ժողովրդավարական չափանիշների պահպանման վերաբերյալ։

Այս ֆոնին կարևոր է նաև եվրոպական քաղաքական դաշտի տրամաբանությունը։ Եվրոպական առաջնորդները, հաշվի առնելով սեփական ներքին փորձը և ընտրական գործընթացների նկատմամբ զգայունությունը, խուսափում են այնպիսի իրավիճակներից, որոնք կարող են ընկալվել որպես միջամտություն այլ երկրների ներքին քաղաքական կյանքին։ Այդ հանգամանքը ևս կարող է ազդեցություն ունենալ մասնակցության մակարդակի և ընդհանուր քաղաքական ուղերձների վրա։

Նախընտրական փուլում նման իրադարձությունների ազդեցությունը դժվար է գերագնահատել։ Դրանք կարող են ձևավորել թե՛ դրական, թե՛ բացասական սպասումներ՝ կախված ոչ միայն միջոցառման բովանդակությունից, այլև այն ուղերձներից, որոնք կհղվեն ինչպես ներսում, այնպես էլ արտաքին աշխարհին։ Սակայն ակնհայտ է, որ ցանկացած արտաքին գործոնի վրա կառուցված քաղաքական հաշվարկ ունի իր սահմանները, հատկապես այն դեպքում, երբ ներքին վստահության մակարդակը նվազում է։

Երևանում սպասվող գագաթնաժողովը, ըստ տարբեր գնահատականների, կարող է ունենալ ոչ միայն կարճաժամկետ քաղաքական ազդեցություն, այլև երկարաժամկետ հետևանքներ։ Արտաքին քաղաքական հավասարակշռության խախտումը, եթե այն տեղի ունենա, իր ազդեցությունը նախ և առաջ կզգացնի տնտեսության վրա՝ անդրադառնալով առևտրային կապերին, ներդրումային միջավայրին և սոցիալական իրավիճակին։ Իսկ նման պայմաններում առաջացող խնդիրների հաղթահարումը պահանջում է ոչ թե ամիսներ, այլ տարիներ։

Ստեղծված իրավիճակը ցույց է տալիս, որ արտաքին և ներքին քաղաքականության խաչմերուկում կայացվող որոշումները պահանջում են առավելագույն զգուշավորություն։ Հակառակ դեպքում դրանց գինը կարող է վճարել ոչ թե քաղաքական ուժը, այլ հասարակությունը՝ իր սոցիալ-տնտեսական բարեկեցությամբ։